دهکده آرزوها
 
قالب وبلاگ
نويسندگان
پيوندهای روزانه

موسیقی مناطق مرکزی مازندران که تقریبا خاستگاه اصلی کلیه نغمات، آواها و نواهای پنجگانه تبری زبان به شمار می آید در همه نواحی کوهستانی از هزار جریب تا کوهستانهای کجور و محال ثلاث و در نواحی جلگه ای از میاندرود تا شرق رودخانه چالوس عمومیت و کاربرد دارد. این موسیقی از یک سو بر پایه دو مقام آوازی پر اهمیت منطقه یعنی تبری و کتولی بنا شد و از سوی دیگر بر محور دهها قطعه و تکه سازی چوپانی منطقه شکل گرفته و گسترش یافت. دو مقام کتولی و تبری رفته رفته به موسیقی سازی منطقه راه یافتند و بر غنا و تنوع آن افزودند. مقام تبری با استفاده از اشعار منسوب به امیر پازواری هم در بخش سازی و هم در بخش آوازی به امیری شهرت یافت. کتولی نیز تحت تاثیر موسیقی سایر مناطق و اقوام، حالات مختلفی یافت که اصلی ترین و کهن ترین آواهای کتولی رایج در مناطق مرکزی است. علاوه بر این شبه مقاماتی آوازی همچون ((چاروداری حال)) و منظومه های متعددی همچون((طالبا)) ارکام و اساس موسیقی این منطقه را تشکیل می دهند. با الهام از مقامات و منظومه های مورد بحث، آواهای دیگری با عنوان سوت ها بروز یافتند که می توان آنها را از نظر ساختاری در چارچوب ریز مقامات مورد بررسی قرارداد. این مجموعه در کناره ((گَهرِه سری)) ها یا ((لالائی))ها، ((نواجش))ها، ((موری)) و ریزمقامات یا ((کیجاجان))ها کلیات موسیقی آوازی مناطق مرکزی مازندران را تشکیل می دهند.

مایگیِ آواهایِ مازندرانی در شور و دشتی است و آن دسته از مقامات و ریزمقامات آوازی یا سازی که با مایه هائی جدا از مایگی فوق ملاحظه می شوند از موسیقی سایر مناطق و یا اقوام الهام یافته و به موسیقی منطقه پیوسته اند. موسیقی سازی نیز در این منطقه بسیار متنوع و پُر تعداد است.

اصلی ترین و قدیمی ترین بخش از این موسیقی شامل تعدادی از قطعات سازی است که به شیوه های زندگی دامی کهن اختصاص دارد. هرچند در حال حاضر جنبه های کاربردی این تکه ها از میان رفته است ولی همچنان در نوای ساز چوپانان و یا نوازندگان جاری است. از اصلی ترین این تکه ها باید از ((کمرسری))، ((تریکه سری))، ((کِردِحال)) یا ((چپون حال))، ((میش حال))، ((بورسری))، ((دشتی حال))، ((ولگِ سری)) و ((سنگین سما)) نام برد که توسط ((لَلِه وا)) یا ((نی)) چوپانی مازندران نواخته می شوند.

بخش دیگری از موسیقی سازی این منطقه را باید در موسیقی مراسم و آئین ها جست و جو کرد که توسط سّرنا نواخته می شود.

شاخص ترین این تکه ها که در عروسی، جشن ها و اعیاد مورد استفاده قرار می گرفته اند، ((جلوداری))، ((ورساقی))، ((اَروس یار))، ((گورگه))، ((روونی))، ((جلیت))، ((ترکمونی))، ((حناسری))، ((کلنج زر))، ((دّرون))، ((اَروس کفا))، ((پیشنوازی)) و ... نام دارد.

برخی از این تکه ها مانند ((اَروس یار)) و ((جلوداری)) بعد ها به قطعات لَلِه وا  پیوسته و توسط این ساز نواخته شدند. علاوه بر این آنچنان که پیشتر اشاره شد بسیاری از این مقامات و منظومه های آوازی همچون ((تبری)) (امیری)، ((کتولی))، ((طالبا))، ((نجما))، ((حقانی))، ... به موسیقی سازی الحاق یافته و به جمع قطعات لَلِه وا و کمانچه افزوده شدند.

نتیجه اینکه ریزمقامات یا ترانه های مازندرانی بر اساس مقامات آوازی و سازی این منطقه پدید آمدند.

[ دوشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۸٩ ] [ ٢:٥۳ ‎ب.ظ ] [ یک بامامی ] [ نظرات () ]
.: Weblog Themes By SibTheme :.

درباره وبلاگ